Ο Κλεισθένης είναι αυτός που "έδωσε την πολιτεία στον λαό", όπως έγραψε αργότερα ο Αριστοτέλης και με τη μεταρρύθμιση του αθηναϊκού πολιτεύματος (508-507 π.Χ.), σφράγισε το δημοκρατικό του χαρακτήρα.
Με αυτες τέθηκαν τα θεμέλια της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.
Οι 4 φυλές που αποτελούσαν ώς τότε τη βάση της κοινωνικής διαίρεσης καταργήθηκαν και δημιουργήθηκαν 10 τεχνητές φυλές οι οποίες πήραν την επωνυμία τους από ήρωες της Αττικής, όπως ο Αίας, ο Αιγέας, ο Ερεχθέας κλπ.
Την ονομασία των νέων φυλών ενέκρινε το Δελφικό μαντείο.
Η Αττική χωρίστηκε σε τρεις περιοχές, το άστυ, την παραλία και τη μεσογαία και καθεμιά από αυτές σε δέκα τριττύες, που αποτελούσαν ενώσεις οικισμών. Οι τριάντα τριττύες ανά τρεις ενώθηκαν σε δέκα φυλές. Ετσι κάθε φυλή είχε μία τριττύ στο άστυ, μία στην παραλία και μία στη μεσογαία. "άστυ" (Αθήνα, Πειραιάς και προάστια), την "παραλία" (Σαρωνικός και Νότιος Ευβοϊκός) και τη "μεσογαία" (εσωτερικό).
Στο πολίτευμα του Κλεισθένη η Βουλή των Πεντακοσίων και η Εκκλησία του Δήμου αποτελούσαν τα σπουδαιότερα πολιτικά όργανα.
Στη Βουλή των Πεντακοσίων, της οποίας η θητεία ήταν μονοετής, κάθε φυλή αντιπροσωπευόταν από 50 βουλευτές, οι οποίοι ορίζονταν με κλήρωση.
Εργο των βουλευτών ήταν ο έλεγχος τόσο της διοίκησης όσο και της συμπεριφοράς των αρχόντων καθώς και η επίβλεψη της οικονομικής διαχείρισης. Ασχολούνταν ακόμα με θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας. Η βουλή προετοίμαζε επίσης τα θέματα τα οποία θα συζητούσε η Εκκλησία του Δήμου. Σοβαρά θέματα όπως η κήρυξη πολέμου ή η σύναψη ειρήνης ηταν αρμοδιότητα της Εκκλησίας του Δήμου
Για την εύρυθμη θητεία της Βουλής η θητεία των βουλευτών χωρίστηκε σε 10 περιόδους . Σε καθεμιά από αυτές, οι βουλευτές της φυλής που είχαν ειδικές αρμοδιότητες ονομάζονταν πρυτάνεις και η φυλή τους πρυτανεύσουσα.
Κάθε ημέρα ένας από τους βουλευτές της πρυτανεύσουσας φυλής εκλεγόταν ως επιστάτης των πρυτάνεων ο οποίος και παρέμενε όλη την ημέρα στο Πρυτανείο όπως και οι βουλευτές μιας τριττύος από την πρυτανεύσουσα φυλή για κάθε έκτακτη ανάγκη
Η Εκκλησία του Δήμου αποτελείτο από όλους τους ελεύθερους Αθηναίους πολίτες, χωρίς να σημαίνει βέβαια αυτό ότι οι κατώτερες τάξεις είχαν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις συνελεύσεις για ποικίλους λόγους.
Μέσα στις αρμοδιότητες της Εκκλησίας του Δήμου, ήταν και η επικύρωση ή ακύρωση των αποφάσεων καταδίκης σε θανατική ποινή που είχε λάβει ο Αρειος Πάγος.
Με τη μεταρρύθμιση του Κλεισθένη ενισχύθηκε η μεσαία τάξη δηλαδή των διακοσιομέδιμνων και οπλιτών. Μέτοικοι και απελεύθεροι πολιτογραφήθηκαν, με αποτέλεσμα μεγαλύτερος αριθμός κατοίκων της Αττικής να αποκτήσει τα δικαιώματα του Αθηναίου πολίτη.
Η εκλογή βουλευτών επεξετάθη και στην τάξη των τριακοσιομέδιμνων και των ζευγιτών, ενώ παλαιότερα αυτό το δικαίωμα περιοριζόταν στην τάξη των πεντακοσιομεδίμνων.
Οι βουλευτές έπαψαν να εκλέγονται μόνο από την τάξη των πεντακοσιομεδίμνων και εκλέγονταν πλέον και από τους τριακοσιομέδιμνους και τους ζευγίτες.
Η μόνη τάξη που δεν είχε δικαίωμα του εκλέγεσθαι ήταν η τέταρτη τάξη, δηλαδή οι θήτες, του συστήματος που είχε καθιερώσει ο Σόλων, και αυτοί όμως απέκτησαν το δικαίωμα του εκλέγειν.
- Ο θεσμός του επώνυμου άρχοντα, ο οποίος εκλεγόταν ετησίως κατηργήθη προς αποφυγή πιθανής τυραννίδος και τη θέση του έλαβε ένας απλός βουλευτές, ο οποίος κληρωνόταν σε ημερήσια βάση.
- Ο Οστρακισμός ήταν το δεύτερο μέτρο που έλαβε ο Κλεισθένης για την προστασία του πολιτεύματος από τυχόν τυραννίδα. Οι κάτοικοι της Αττικής έγραφαν επάνω στο όστρακο (θραύσμα πήλινου αγγείου) το όνομα του προσώπου που έκριναν επικίνδυνο για το πολίτευμα με αποτέλεσμα την δεκαετή εξορία αυτού, εάν οι ψήφοι έφθαναν τις 6 000.
Με την μεταρρύθμιση του Κλεισθένη εξασφαλίσθηκαν 2 θεμελιώδη στοιχεία της δημοκρατίας:
• η "ισηγορία" δηλ. η ισότητα του λόγου και η έκφρασης της γνώμης
• και η "ισονομία" δηλ. η ισότητα των δικαιωμάτων και των
υποχρεώσεων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου